„Why is the only question that bothers people enough to have an entire letter of the alphabet named after it. The alphabet does not go ABCD what? when? how? but it does go VWX why Z.” – Douglas Adams
Dzień trzeci. I jak Ci poszła gimnastyka buzi i języka? Ćwiczyłeś z lusterkiem czy może raczej dyktafonem? Polecam obydwie praktyki – pozwalają być świadomym tego, jak pracujesz.
Jeśli z uwagą czytałeś mój pierwszy wpis, to pamiętasz, że namawiałam Cię do zachowania naturalnej kolejności uczenia się języka angielskiego. Za to w poprzednim wpisie miałeś okazję pobawić się w naśladowanie dźwięków. Tym razem pierwsze skrzypce grać będą litery bo mają one wielką moc!
Czy widzisz słówko zaznaczone podkreśleniem i pogrubieniem w treści cytatu z początku wpisu? Jak myślisz, dlaczego stoi ono akurat w tym miejscu? Jeśli potrafisz w tym miejscu odnaleźć grę słowo – dźwięk – litera to jesteś mistrzem. Możesz przyznać sobie odznakę o treści: „Umiem czytać między wierszami” bo to wyższa szkoła jazdy.
Zanim przejdziemy dalej, zależy mi na tym abyś zrozumiał w czym rzecz. Większość z Was pewnie wie, że słówko WHY znaczy po polsku DLACZEGO. Nic nam to jednak nie daje jeśli chodzi o sens tego, co chciał przekazać autor. W tym konkretnym przypadku znajomość alfabetu angielskiego pomoże Ci dojść do wniosku, że słówko WHY w wymowie brzmi tak samo jak samogłoska Y, która stoi pomiędzy spółgłoskami X a Z. Now you know. Teraz już wiesz. Sprawdź proszę w słowniku internetowym zapis wymowy zarówno słówka <why>, jak i samogłoski <Y> i przekonaj się sam.
A co jak dodam, że <Y> na początku wyrazów angielskich wymawiana jest jak nasze polskie <j>? To tak jakbyś zastanawiał się nad odpowiedzią na pytanie: what sound does <Y> make? Jaki dźwięk wydaje litera <Y>? Zauważ, że w wyrazach you, year, yellow) słyszymy polskie <j>.
Jak widzisz od alfabetu angielskiego do poprawnego wymawiania słów rozpoczynających się na daną literę daleka droga. Trzeba to oswoić i opanować . Jakby nie patrzeć w języku polskim też mamy literę G (gie), która jest tylko graficznym zapisem głoski (g). Więcej na ten temat znajdziesz w kolejnym wpisie.
Dzieci powinny uczyć się czytać poprzez studiowanie dźwięków języka, a nie zapamiętywanie nazw liter. Z chwilą umiejętności syntezy liter czytanie wystąpi samoistnie.
Mam jeszcze dwie ciekawostki. Dużo osób ma sporą trudność z użyciem przedimka nieokreślonego a/an. Być może wynika to z tego, że brakuje mu odpowiednika w języku polskim. Daj więc sobie prawo do tego, że możesz nie wiedzieć. Wiadomo, że ten pierwszy [a] stosuje się przed wyrazami rozpoczynającymi się od spółgłoski, a ten drugi [an] – od samogłoski (to <n> jest właśnie po to żeby ułatwić Ci wymowę słów, które po nim następują). Jak to się dzieje? Dla przykładu, spróbuj wymówić słonia angielskiego z poprzedzającym go przedimkiem [a] zamiast [an]. Brzmi trudno, prawda?
Nie o pisownię, ale o wymowę chodzi również w przypadku wyrazu hour (godzina) – no bo jak wytłumaczyć, że stoi przed nim [an] zamiast [a]. Przecież <h> to spółgłoska, a przed nimi zgodnie z regułą miało być samo [a]. Z pomocą przychodzi nam tu wymowa właśnie. Wymowa hour zaczyna się od samogłoski bo litera <H> jest tu milcząca (pisałam o tym zresztą w drugim wpisie). Z tego też względu dajemy [an] żeby było nam łatwiej wymówić to słowo.
Odwrotnie jest w przypadku wyrazu university (uniwersytet). Przez to, że wymawia się go przez /j/, a <j> to spółgłoska, musimy postawić jednak [a] zamiast [an].
Dobrze też wiedzieć, że przy angielskiej literze <W> w słowniku znajdziesz nic innego, jak to, że brzmi ona jak nasze polskie <ł>. How about that? I co Ty na to?
Jak więc poznać alfabet angielski od A do Z? Na starcie wystarczy, że posłuchasz piosenki z kanału Have Fun Teaching na kanale You Tube.
W dalszej kolejności warto byłoby przejść do przykładów wyrazów rozpoczynających się na daną literę alfabetu. Kojarzysz nasze polskie „A jak Ala”? Po angielsku powiesz np. A is for apple. Tu ćwiczysz głoski.
Jak Cię znam słyszałeś pewnie o literowaniu (ang. spelling). W języku polskim rozbijanie wyrazu na litery nie jest praktykowane to bo nie mamy tak, że wymowa różni się znacznie od pisowni. W angielskim trudniejsze wyrazy trzeba zwykle przeliterować aby ktoś mógł je w ogóle zapisać. Dla przykładu polski H-E-L-I-K-O-P-T-E-R nie rodzi żadnych kłopotów z rozłożeniem go na litery – pod warunkiem, że znasz zasady ortografii i wiesz, że pisze się go przez „samo ha” jak śpiewa Dawid Podsiadło w jednym ze swoich utworów. O ile helikopter nie budzi dla Polaka wątpliwości, tak z zapisaniem angielskiego wyrazu P-R-O-N-U-N-C-I-A-T-I-O-N (tj. wymowa), przeciętny Anglik/Amerykanin mógłby mieć spory problem.
Dla rozjaśnienia umysłu obejrzyj filmik z kanału Eko Languages na You Tube.
I jak? Ułożyło Ci się w głowie? Mam nadzieję, że tak. Na koniec poproszę Cię jeszcze o wykonanie kilku zadań w domu. To pomoże utrwalić Ci wiedzę zdobytą po dzisiejszej lekcji.
Co warto zapamiętać?
- Traktuj każdą literę jak część słowa i ćwicz je w ramach danego wyrazu, a nie w oderwaniu od niego. To bardzo ważne aby zestawiać litery w słowa. Co Ci to daje? A no to, że od razu przenosisz wymowę na grunt codziennych rozmów.
- Powtarzanie litery w obrębie słowa pozwoli Ci zaobserwować to, że wymowa może się różnić w zależności od wyrazu, np. <C> może być twardym /K/ (cat= kot) lub miękkim /S/ (cent = odpowiednik grosza).
Znajomość fonetyki to krok milowy w kierunku nie tylko poprawnej wymowy ale i pisowni. Nie poddawaj się więc i ćwicz ile wlezie!
ZADANIE DO WYKONANIA W ZACISZU DOMOWYM:
- Odczytaj na głos następujące kombinacje wyrazów bez zastanawiania się nad tym, co znaczą w języku polskim. Użyj słownika do sprawdzenia wymowy i powtarzaj do bólu.
ANNIE APPLE / BOUNCY BEN / CLEVER CAT / DIPPY DUCK / EDDY ELEPHANT / FIREMAN FRED / GOLDEN GIRL / HAIRY HAT MAN / IMPY INK / JUMPING JIM / KICKING KING / LAMP LADY / MUSICAL MIKE / NAUGHTY NICK / OSCAR ORANGE / POOR PETER / QUARRELSOME QUEEN / ROBBER RED / SAMMY SNAKE / TICKING TESS / UPPY UMBRELLA / VASE OF VIOLETS / WICKED WITCH / MAX AND MAXINE / YO-YO MAN / ZIG-ZAG ZEBRA.
Post scriptum
Nigdy nie jest za późno na to aby „przedstawić” dziecku książkę i zapoznać z tym, co ma w środku. Im wcześniej zaczniesz, tym łatwiej będzie później rozpoznawać litery, a to pierwszy krok do czytania i pisania – sprawności, które przyjdą z czasem choć potrzebna jest praktyka. A jak możesz uczyć alfabetu z #Usborne? Najlepiej tak, jak uczą się go angielskie dzieci, czyli poprzez zabawę! Śpiewaj, recytuj, używaj kart obrazkowych i … graj w gry!
Dzieci będą powtarzać za Tobą i będą mieć z tego super frajdę – nie oznacza to jednak niestety, że nauczą się rozpoznawać litery. Dopiero zaznajamiają się z ich nazwami, obczajają ich miejsce w szeregu. Nie stresuj się tym. Na początku wystarczy jeśli będą w stanie pokazać właściwą literę paluszkiem, odnaleźć poprawną kolejność, czyli która litera stoi obok której. Jeśli uda im się zgadnąć możesz zaproponować nagrodę w postaci tego, że wędrują do specjalnie przygotowanego na tę okazję pudełka.
Książki z alfabetem są niezwykle pomoce przy wprowadzaniu alfabetu. Pamiętaj jednak, że każde dziecko uczy się we własnym tempie i dopiero w dalszej kolejności jest w stanie rozpoznać literę i towarzyszący jej dźwięk. I najważniejsze! Bawcie się tym! Książek – rymowanek fajnie się słucha, a jeszcze fajniej się powtarza rymując melodię ulubionej piosenki…
Korzystaj również z liter magnetycznych przyczepianych do tablic czy budowania kształtów liter z klocków – to fajnie działa w przypadku zapamiętywania i utrwalania dźwięków liter. Powodzenia! Have fun!