„The most common source of reading difficulties is poor phonemic awareness.” – David A. Kilpatrick, Ph.D.
Poprzedni wpis traktował o tym, jak ważna w nauce czytania i pisania jest świadomość fonetyczna. To ona, jak wynika z powyższego cytatu, w głównej mierze odpowiada za problemy z czytaniem w języku angielskim.
1, 2, 3 – eyes on me / 4, 5, 6 – put your finger on your lips / 7, 8, 9 – it’s quiet time. Znasz może tę angielską rymowankę? Pewnie, że znajomość rymowanek nie wystarczy do tego aby płynnie porozumiewać się po angielsku. Możliwe też, że rymy nie mówią wszystkiego. Eksperci od rozwoju dziecięcego odkryli, że dzieci, które znają na pamięć 8 rymowanek przed ukończeniem 4 roku życia, należą do grona dzieci z najlepszymi kompetencjami do czytania zanim skończą 8 lat!
Dzisiejszy wpis dedykuję tym, którzy potrzebują wsparcia w nauce czytania, a z czasem i pisania po angielsku. Pomogą mi w tym fonemy – małe, a tak ważne dźwięki, które robią różnicę.
W uczeniu się ale i nauczaniu ważne jest zrozumienie wszystkich aspektów nauki języka oraz tego, z czego wynika potrzeba naszego uczenia się czy też nauczania. Dzięki temu mamy również szansę na zdobycie wiedzy o sobie i wzmocnienia w sobie siły do przejścia wszystkich etapów związanych ze zgłębianiem meandrów języka. W tym przypadku fonetyki.
Na początkowym etapie przygotowującym dziecko do czytania polecam krótkie wycieczki w poszukiwaniu dźwięków w obrębie słów poprzez odsłuchiwanie rymowanych historyjek właśnie.
Jakiś czas temu przez przypadek natknęłam się na brytyjskiego wydawcę książek dla dzieci Usborne Publishing, nazywanego często Usborne Books. To firma rodzinna o zasięgu globalnym, której właściciel założył ją po tym, jak dowiedział się, że zostanie ojcem. Jak każda mama szukałam dla dzieci zabawy i edukacji w jednym, a wydawnictwo Usborne magicznymi książkami wprowadza dzieci w świat języka angielskiego.
Zresztą zajrzyj tu i przekonaj się sam:
Co w tych książkach jest takiego wyjątkowego? Ciekawe historyjki ze śmiesznymi bohaterami i pouczającym zakończeniem, a do tego ilustracje, którym nie można się oprzeć. Jedna z naszych ulubionych historyjek z biblioteki domowej jest o ślimaku – listonoszu, któremu udaje się w końcu dostarczyć pocztę na czas.
Czy chcesz wiedzieć jak przy okazji słuchania rozwijasz swoją wymowę? Po kilkukrotnym odsłuchaniu zaczynasz razem ze swoją pociechą rozpoznawać dźwięk kryjący się za zlepkiem liter <ai> bo masz zarówno ślimaka (ang. snail), jak i pocztę (ang. mail) oraz inne wyrazy zawierające ten dźwięk (tj. ang. wait, day). Zaczynasz się im bliżej przyglądać i widzisz, że mimo różnicy w pisowni łączy je ten sam dźwięk. Wow! Przy okazji zwracacie też uwagę na kombinacje rymów typu: fox – box czy bee – three. Spójrz jaka różnica w pisowni a jednak mają ze soba coś wspólnego.
Jak zatem od pisowni wyrazu przejść do samej fonetyki? Na alfabet angielski składa się 26 liter. A wiesz ile jest dźwięków w angielskim? Przyjmuje się, że angielski system fonetyczny składa się z 12 samogłosek i 8 dwugłosek. Pozostałe 24 to dźwięki spółgłoskowe. Łatwo policzyć, że daje nam to liczbę 44.
Samogłoski dzielą się na długie i krótkie. Co wpływa na ich długość w wyrazie? Naturalna długość samogłoski ale też jej kontekst, tj. najdłuższe są samogłoski długie przed spółgłoską dźwięczną, a najkrótsze – samogłoski krótkie przed spółgłoską bezdźwięczną. Zobacz jak to wygląda w oksfordzkim English File:
Czy udało Ci się rozpoznać po obrazku to w jakim wyrazie występuje odczytywany na głos dźwięk? To super! Zapisz go sobie w swoim dzienniku angielskiego języka i jeszcze raz powtórz wymowę. Niech Twoje ucho słyszy dźwięk, a oko widzi pisownię wyrazu, w którym on występuje.
Angielski system spółgłoskowy jest bliższy polskiemu, choć niestety istnieją spółgłoski charakterystyczne tylko dla angielskiego. Spróbuj je wyłapać:
Spółgłoski dźwięczne w zapisie są dźwięczne w wymowie. Ubezdźwięcznienie powoduje zmianę znaczenia wyrazu, np. /let/ i /led/. Powtórz ćwiczenie, odsłuchaj i zanotuj to, co potrzebujesz zapisać. Jeśli lubisz rysować, polecam Ci namalowanie ikonki transkrypcji z boku wyrazu – to ten śliniaczek, który znajdziesz w słowniku w nawiasie kwadratowym przy wyrazie, którego szukasz.
Wystarczy na dziś. Sporo dziś się napracowałeś. Dla rozluźnienia mam dla Ciebie zagadkę. Czy wiesz może o jakie słówko chodzi?
Spójrz: [sə’praɪz]
Na koniec mam dla Ciebie ćwiczenie, które mam nadzieję pozwoli Ci na stałe zaprzyjaźnić się z dźwiękami angielskimi. To tytuły biblioteczki książeczek z serii My First English Phonics Reading Library wydawnictwa Usborne. Zacznij od prostych słów by móc potem przejść do odczytywania całych zdań.
ZADANIE DO WYKONANIA W ZACISZU DOMOWYM:
1. Zapisz następujące tytuły:
Ape’s Great Escape, Bee Makes Tea, Bug in a Rug, Chimp with a Limp, Cow Takes a Bow, Croc Gets a Shock, Crow in the Snow, Flamingo Plays Bingo, Giraffe in the Bath, Goat in a Boat, Hyena Ballerina, Kangaroo at the Zoo, Lizard in a Blizzard, Llamas in Pyjamas, Mole in a Hole, Raccoon on the Moon, Seal at the Wheel, Snail Brings the Mail, Spider in a Glider, and Underpants for Ants.
2. Odsłuchaj poprawnej wymowy wyrazów w ramach każdego tytułu.
3. Odczytaj każdy z tytułów na głos.
4. Zwróć uwagę na wymowę danego wyrazu i odróżnij ją od jego pisowni.
5. Poszukaj rymu.
Koniecznie daj znać jak Ci poszło.
Post scriptum
Seria Phonics stanowi rekomendację dla dzieci rozpoczynających naukę samodzielnego czytania po angielsku. Krótkie i wesołe historyjki rymowane z akcentem na proste rymy i powtórzenia fonemów. Książki pomogą rozwinąć niezbędne umiejętności językowe dzięki posiadaniu kodu qr na tylnej okładce, który automatycznie przekieruje nas do odsłuchania tekstu! Co więcej, książki posiadają również wskazówki dla rodziców do pracy ze swoimi pociechami. Wspaniały sposób na budowanie relacji z dziećmi!